رصدخانه جمینی
 

داشتن دو چشم بهتر از داشتن فقط یک چشم است. به‌همین دلیل تلسکوپ‌های نور مریی/فروسرخ جمینی، دوقلو هستند؛ اما دوقلوهایی که به‌اندازه یک اقیانوس از یکدیگر فاصله دارند. باوجود این فاصله زیاد این دو به کمک هم می‌توانند سراسر آسمان را پوشش دهند. جمینی جنوبی در شیلی و جمینی شمالی (که در تصویر مشاهده می‌کنید) در بالای آتشفشان خاموش موناکی در هاوایی قرار گرفته است. 7 کشور مالکیت جمینی را در دست دارند.

تلسکوپ‌های فضایی کورات و کپلر

"به ادامه مطلب بروید ..." 

تلسکوپ فضایی پلانک متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) چندی قبل
انتشارات مایکرویو مرموز و اشکال جزیره مانندی از ستارگان را در
کهکشان راه شیری ثبت کرد. 
«کریزیستوف گورسگی» از محققان آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) ناسا می گوید:
تلسکوپ پلانک جنبه های دیدنی و حیرت انگیزی از کهکشان راه شیری را 
آشکار می کند. در این تصاویر انتشارات مه آلود ریزموج (مایکروویو) در اطراف مرکز 
کهکشان دیده می شود.

به گفته وی، انتشارات مه آلود ریزموج در طول موج های کوتاه روشن تر از 
نورهای مشابهی هستند که در سایر نقاط کهکشان ساطع می شوند. 
این انتشارات از نقطه ای در قلب کهکشان ساطع می شوند و شبیه شکلی
 از انرژی نور هستند که در هنگام شتاب الکترون ها در میدان مغناطیسی
 تولید می شوند. محققان به طور دقیق موفق به کشف منبع اصلی
 انتشارات مه آلود نشده اند،
 اگرچه ابرنواختر، تندبادهای عظیم کهکشانی یا ماده تاریک به عنوان 
منابع احتمالی مطرح شده اند. تلسکوپ پلانک همچنین مناطقی از گاز سرد 
(عمدتا هیدروژن) را در کهکشان راه شیری کشف کرده که به گفته محققان،
احتمالا محل شکل گیری ستارگان جدید است. هیدروژن مولکولی
سوخت مورد نیاز در فرآیند شکل گیری ستارگان است و کشف ابرهای ناشناخته از
منواکسید کربن به درک بهتر از نحوه تولد ستارگان در کهکشان راه شیری کمک می کند.
تلسکوپ فضایی پلانک در سال 2009 به فضا پرتاب شد.
محققان از تصاویر و داده های این تلسکوپ در کنار اطلاعات به دست آمده از 
کاوشگر ویلکینسون ناسا برای تجزیه و تحلیل نوسانات کوچک در پس زمینه کیهانی
 استفاده می کنند.
منبع :isna

 بزرگترین خوشه کهکشانی که تا کنون در جهان دیده شده است، توده غول پیکری که اخترشناسان آن را “El Gordo” می نامند، روزی می تواند اسرار زیادی را درباره ماده تاریک نامرئی که جهان را از خود پر کرده است آشکار سازد.
به گزارش خبرگزاری مهر، نام این خوشه به زبان اسپانیایی به معنی “خوشه کهکشان چاق” و نام رسمی آن ACT-CL J0102-4915 است که در فاصله هفت میلیارد سال نوری از زمین، در دوره ای که جهان نیمی از سن کنونی خود را داشته قرار گرفته است. جهان اکنون 13.7 میلیارد سال سن دارد.
این کهکشان غول پیکر جرمی دو کوادریلیون (2,000,000,000,000,000) برابر خورشید دارد و از این رو عظیم ترین خوشه ای است که تا کنون در دورافتاده ترین بخش از جهان هستی شناسایی شده است.

مرکز آب و هوای فضایی ناسا به زودی مجهز به تجهیزات بسیار پیشرفته پیش‌بینی فعالیت‌های خورشیدی خواهد شد که نخستین از نوع خود در جهان هستند.

پس از چند سال‌ آرامش نسبی، خورشید شروع به فعالیت دوباره کرده است. تا حدود ۲۰ ماه آینده که خورشید کاملا بیدار شود، یک تیم پژوهشی ناسا در مرکز فضایی گادرد، که مسئول تحقیق بر روی فعالیت‌های خورشیدی است تجهیزات بسیار پیشرفته‌ای در اختیار خواهند داشت که به آن‌ها امکان پیش‌بینی‌های دقیق‌تر فعالیت‌های خورشیدی را خواهد داد. 

آزمایشگاه آب و هوای فضایی در مرکز فضایی گادرد اخیرا بودجه‌ای دریافت کرده است تا یک فناوری پیشرفته رایانه‌ای را به نام «پیش‌بینی جمعی» پیاده‌سازی نماید. هوا‌شناسان از این شیوه پیشرفته هم‌اکنون برای ردیابی مسیرهای احتمالی و اثرات گردباد‌ها و دیگر رویدادهای شدید جوی استفاده می‌کنند. 
_{بقیه مطلب رو در ادامه بخوانید ...}

تعجب نکنید؛ چون هیچ ادعایی در کار نیست و قرار هم نیست ناسا به ایران اسباب کشی کند اما مرور گوشه ای از لیست ایرانیان فعال در نــاسا گویای حق آب و گل داشتن ایرانی ها در آن سازمان فضایی بزرگ هست که جای بسی تامل دارد ...

پروفسور محمد جمشیدی، مدیر برنامه های داخلی ایستگاه فضایی ناسا
و همچنین مدیر کنترل تکنیک ایستگاه فضایی ناسا

فیروز نادری، مدیر برنامه اجرایی سیاره مریخ در ایستگاه فضایی ناسا

حمید برنجی، عضو پژوهشگران ایستگاه فضایی ناسا

قاسم اسرار، عضو هیئت مدیره ایستگاه فضایی ناسا

کاظم امیدوار، عضو پژوهشگران ایستگاه فضایی ناسا

رضا غفاریان، مهندس لابراتوار نیرو محرکه جت ایستگاه فضایی ناسا

پروفسور پرویز معین، رئیس موسسه مرکزی تحقیقاتی دانشگاه ناسا در آمریکا

پروفسور صمد حیاتی، عضو هیئت مدیره ایستگاه فضایی ناسا

خانم آزاده تبازاده، دانشمند ارشد فیزیک ایستگاه فضایی ناسا




عبد الحمید کریمی، فعالیت در بخش ساخت موشک های فضایی در ناسا



خانم دکتر مقدم، فعالیت در آزمایشگاه پیشرانش جت بر روی رادارها در ناسا

.

.

.

در گزارش ها آمده ؛ حدود 70 الی 80 ایرانی در ناسا فعالیت دارند

و طبق آخرین آماری که گرفته شده و در روزنامه space چاپ شده

43 درصد از کادر پژوهشی ناسا از پژوهشگران ایرانی می باشند!

مرکز کهکشان ما – راه شیری - واقعا ساکت و آرام است. درحالی که بسیاری از کهکشانها ها دارای سیاهچاله ای فعال در مرکز خود هستند  که پرتوهای قوی الکترو مغناطیس تابش می کنند و یا جتهای پر انرژی ماده از آنها به بیرون فوران می کند. ولی گویا سیاهچاله ی خاموش مرکز کهکشان ما نیز دارد خود را تکان می دهد! 300 سال پیش، با یک فوران بزرگ، سیاه‌چاله‌ی مرکزی کهکشان راه شیری از خواب بیدار شد. این امر نشان می‌دهد که این سیاهچاله هم‌اکنون در دوران کم فعالیت خود به سر می برد. چرا سیاه‌چاله مرکزی کهکشان ما اینچنین آرام است؟ دانشمندان دریافته‌اند که این سیاه‌چاله در گذشته فعال‌تر بوده است و شاید اکنون بعد از یک فوران بزرگ در دوران آرامش به سر می‌برد.  داده‌هایی که از سال 1994 تا سال 2005 جمع‌آوری شده‌است، نشان می‌دهند که ابرهای گازی نزدیک سیاه‌چاله مرکزی در واکنش به تشعشع پرتو X که از محیط بیرون سیاه‌چاله می‌تابد به سرعت تابناک و سپس خاموش می‌شوند. وقتی گاز با حرکت مارپیچی به درون سیاه‌چاله فرو می‌ریزد، دمای آن تا میلیونها درجه زیاد می‌شود و شروع به تابش پرتو X می‌کند. هر قدر ماده بیشتری اطراف سیاه‌چاله باشد تشعشع پرتو X شدیدتر است. مرکز کهکشانمان در طول موج رادیویی300  سال طول می‌کشد تا پرتو X فاصله بین سیاه‌چاله‌ی مرکزی کهکشان، (*Sagittarius A)، و ابر بزرگی که سیاه‌چاله را احاطه کرده است، ( Sagittarius B2)، را طی کند و موجب واکنش ابر شود. هنگامی ‌که پرتو X به ابر می‌رسد به اتم‌های آهن برخورد کرده و الکترون‌های نزدیک هسته را برانگیخته می‌کند. با بازگشت الکترون‌ها به مدارهای اولیه، اتم‌ها پرتو X تابش می‌کنند و ابر روشن می‌شود. این روشنایی به معنی تابش نور است. با عبور پالس پرتو X ابر دوباره به روشنایی اولیه خود باز می‌گردد در Sagittarius B2 منطقه ای به وسعت تنها 10 سال نوری وجود دارد که ظرف پنج سال روشنایی آن به طور قابل ملاحظه‌ای زیاد شده است. دانشمندان با تجزیه خط طیفی پرتو X آهن دریافته‌اند که ذرات زیراتمی نمی‌توانند مسبب این تابش باشند.

بنابراین، احتمالا سیاه‌چاله 300 سال پیش فوران عظیمی داشته است. مرکز کهکشان 26000 سال نوری از زمین فاصله دارد و این به این معنا است که ما وقایعی را می‌بینیم که 26000 سال قبل اتفاق افتاده‌اند. سال گذشته ستاره شناسان با استفاده از مشاهدات چاندرا از انعکاس پرتو X نشان دادند که این سیاهچاله، 50 سال پیش فروان عظیمی از پرتو X داشته است. فوران 300 سال پیش در مقایسه، 10 برابر روشن‌تر از فوران 50 سال پیش بوده است. در آن هنگام این جرم یک میلیون بار درخشنده‌تر بوده است. دانشمندان هنوز نمی‌دانند چرا فعالیت *Sagittarius A این‌طور زیاد تغییر می‌کند.

یکی از احتمالات مطرح شده این است که انفجار یک ابرنواختر نزدیک به سیاهچاله در چند قرن پیش، باعث فرستاده شدن گاز به سمت آن شده است و فرو رفتن داخل سیاهچاله و ایجاد یک فورانِ موقتی قدرتمند، سیاه‌چاله را از خواب بیدار کرده است. با این حال، انرژی تابیده شده از اطراف سیاهچاله‌ی مذکور، هزاران میلیون بار ضعیف‌تر از سیاه‌چاله‌های مرکزی سایر کهکشان‌ها است. این‌که چرا *Sagittarius A با جرمی بیش از چهار میلیون برابر خورشید بسیار آرام است، همچنان به صورت یک راز باقی مانده است.

بر گرفته از :

http://www.universetoday.com

 ترجمه از :
مهدی (سهیل)خان محمدی 

ستاره شناسان با استفاده از ماهواره اروپایی کوروت 10 سیاره دیگر را در خارج از منظومه شمسی شناسایی کردند که به این ترتیب تعداد سیارات خارجی شناخته شده به 561 عدد رسید .

در میان این سیارات ، یک سیاره در مدار یک ستاره غیرمعمول جوان و دو سیاره هم اندازه نپتون در اطراف یک ستاره واحد مشاهده شده است.
ماهواره کوروت این سیارات را با اندازه گیری افت ناچیز نور ستاره مرکزی به هنگام عبور سیاره از برابر آن ( از منظر زمین) شناسایی کرد. این ماهواره تاکنون 23 منظومه را پیدا کرده است.
کنترل این ماهواره که در سال 2006 پرتاب شد با سازمان فضایی فرانسه است. این ماهواره کمی پیش از کپلر، ماهواره مشابه سازمان فضایی آمریکا (ناسا) وارد مدار شد.
کوروت ابتدا قرار بود تا اواسط سال 2008 فعال باشد اما ماموریت آن اکنون تا سال 2013 تمدید شده است.
این ماهواره نه تنها جای خود را به عنوان یک شکارچی سیارات تثبیت کرده است بلکه از آن به عنوان یک ابزار دقیق 'اخترلرزه شناسی' - مطالعه ترکیب ستارگان براساس نوری که ساطع می کنند - یاد می شود.
در تازه ترین مجموعه کشف شده، هفت عدد از این سیارات از نوع به اصطلاح 'مشتری های داغ' هستند؛ یعنی غول های گازی از نوع مشتری که بسیار به ستاره مرکزی نزدیکترهستند و مدار خود را ظرف چند روز کامل می کنند.
دو سیاره دیگر در مدار ستاره ای به نام کوروت-24 می گردند که قطر آنها برابر است و حدودا 4/1 برابر نپتون هستند و مدارهای خود را به ترتیب هر پنج و 12 روز یک بار کامل می کنند.
یکی از مشتری های داغ حول ستاره ای به نام 'کوروت-18' می گردد که تصور می شود فقط 600 میلیون سال قدمت داشته باشد. این سیاره به خصوص نظر اخترفیزیکدان ها را جلب کرده است زیرا با کمک آن می توانند اطلاعات زیادی درباره مراحل اولیه تشکیل سیارات به دست آورند.
'سوزان آیگرین' اخترفیزیکدان دانشگاه آکسفورد که بخشی از تیم کوروت است، گفت: اگر بخواهیم شرایطی را که این سیارات در آن شکل گرفتند ، درک کنیم، باید آنها را ظرف چندصد میلیون سال اول تشکیل آنها ، مطالعه کنیم.

بزرگترین خوشه کهکشانی که تا کنون در عالم دیده شده است، توده غول پیکری که اخترشناسان به زبان اسپانیایی آن را "El Gordo" می نامند، روزی می تواند اسرار زیادی را درباره ماده تاریک که فضا را از خود پر کرده است آشکار سازد.

نام این خوشه به زبان اسپانیایی به معنی "خوشه کهکشان چاق" و نام رسمی آن ACT-CL J0102-4915 است که در فاصله هفت میلیارد سال نوری از زمین، در دوره ای که جهان نیمی از سن کنونی خود را داشته قرار گرفته است. جهان اکنون 13.7 میلیارد سال سن دارد.

این کهکشان غول پیکر جرمی دو کوادریلیون (2,000,000,000,000,000) برابر خورشید دارد و از این رو عظیم ترین خوشه ای است که تا کنون در دورافتاده ترین بخش از جهان هستی شناسایی شده است.

یک خوشه کهکشانی غول پیکر

خوشه های کهکشانی در پی ترکیب گروه های کوچکتر کهکشانی شکل می گیرند. این رویدادها به میزان ماده تاریک و انرژی تاریک در جهان بستگی دارند و از این رو این خوشه می تواند اطلاعات زیادی را در رابطه با ماده تاریک در اختیار دانشمندان قرار دهد.

خوشه کهکشانی چاق توسط رصدخانه فضایی چاندار ناسا و تلسکوپ "آتاکاما" در شیلی کشف شده است. دانشمندان یافته های خود را درباره این خوشه کهکشانی به تازگی و در نشست انجمن نجوم آمریکا ارائه کرده اند.

El-Gordo یک خوشه کهکشانی داغ

بر اساس یافته های چاندرا و تلسکوپ VLT در شیلی گاز در میان این خوشه کهکشانی می تواند به حرارت 200 میلیون درجه سلسیوس برسد. 

به گفته محققان دانشگاه "روتگرز" این خوشه عظیم ترین و داغ ترین خوشه کهکشانی است که در چنین فاصله ای از جهان هستی دیده شده است.

این حرارت به همراه این حقیقت که کهکشانهای درون این خوشه در دو دسته قابل تشخیص دسته بندی شده اند نشان می دهد این خوشه محل تلاقی پرانرژی دو خوشه کهکشانی دیگر است.

به گفته محققان کهکشانها در این خوشه با سرعت سه میلیون مایل در ساعت حرکت می کنند.

با وجود اینکه ابعاد و فاصله این خوشه بسیار کمیاب است، با مدل استاندارد انفجار بزرگ در کیهان شناسی همخوانی دارد و نشان می دهد بیشترین بخش جهان از ماده و انرژی تاریک تشکیل شده و در حدود 13.7 میلیارد سال پیش و پس از انفجار بزرگ به وجود آمده است.

بر اساس گزارش اسپیس، مطالعات بیشتر می تواند مدل چگونگی تفکیک شدگی ماده تاریک را از گازهای این خوشه کهکشانی ارائه کرده و جزئیاتی را درباره طبیعت ماده تاریک آشکار سازد.

در سال 1951 شواهدی به دست آمد که رقصندگان آواره ای مشغول نمایش های تک نفره در گستره فضای میان کهکشانی (فضای بین کهکشان ها) هستند ؛ فضایی که تصور می شد صرف نظر از ملکول های اتفاقی و پراکنده گاز و غبار خلأ است. یک اختر شناس سوئیسی به نام فریتز زوییکی گزارش داد که در تصاویرش از خوشه ای از هزاران کهکشان، به نام خوشه گیسو که حدود 350 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد، نوری محو دیده می شود که از خود کهکشان ها ساطع   نمی شود. او چنین نظر داد که این نور متعلق به ستاره هایی است که از خوشه رها و به فضای میان کهکشانی پرتاب شده اند.

زوییکی، که همیشه نظریه های عجیب و غریبی از اختر شناسی ارائه می کند که اتفاقا بیشتر اوقات درستی شان ثابت می شود، نتوانست همتایانش را در این مورد متقاعد کند. آنها بر این باور بودند که تصاویر او به علت تغییرات در حساسیت صفحه های عکاسی خراب شده اند.

این موضوع باقی ماند تا اوایل دهه 1970 که کامپیوترهای سریع و پر قدرت در دسترس قرار گرفتند و اخترشناسان از آنها برای شبیه سازی آنچه در تصادم کهکشان ها رخ می دهد استفاده کردند. شبیه سازی ها با اطمینان نشان می دهند که کهکشان های عضو یک گروه یا خوشه کهکشان ها به وسیله کشش گرانشی متقابل قدرتمندشان پس زده میشوند و سرانجام چند تا از آنها با هم برخورد می کنند و کهکشان هایی با اشکال عجیب، معمولا بیضوی، تولید میکنند.

درکمال شگفتی، در طی تصادم تعداد محدودی از ستاره های کهکشان های برخوردی باهم برخورد می کنند چون فضای میان ستاره ای  (فضای بین ستاره ها) آنقدر وسیع است که آنها معمولا فقط اثر کشش گرانشی متقابل یکدیگر را از دور حس می کنند و اگر به هم نزدیک شوند ممکن است در مدارهایی به دور یکدیگر بیفتند یا پیش از تصادم از کهکشان بیرون پرتاب شوند.

تلسکوپ فضایی هابل نماهای نزدیکی از چند کهکشان برخوردی گرفته است که نشان میدهد در جریان تصادم، ستاره های بسیاری متولد می شوند چون موج ضربه های تصادم باعث فشردگی گاز میان کهکشانی میشود.

یکی از این کهکشان ها، کهکشان آنتن در واقع نمای دو کهکشان در میانه تصادف به همراه دو رشته از ستاره هاست که از دو سو بیرون زده اند. در حقیقت در سال 1996، شبیه سازی های مشابهی نشان داد که حتی برخی ستاره ها در لبه دو کهکشان که با فاصله دور و با سرعت زیاد از کنار هم میگذرند به فضای میان کهکشانی پرتاب می شوند. این واقعه ای است که باید در خوشه های پر جمعیت و فشرده، همچون خوشه کهکشان سنبله، رخ دهد.

کشف تک رقصندگان کائنات

مندز، کودریتزکی و گروه اخترشناسان همراهشان تصمیم گرفتند نور این سحابی ها را تجزیه و تحلیل نموده تا سرعتشان را محاسبه کنند که ممکن بود به میزان پراکندگی ماده تاریک در M86 رهنمونشان کند. وقتی داده ها را تحلیل می کردند متوجه شدند که سه سحابی بیش از حد سریع، و در جهتی حرکت می کنند که به نظر می رسد متعلق به M86 نیستند. آنچه موجب شگفتی شان شد این بود که دریافتند این سحابی ها در فضای میان کهکشانی خارج از M86، و نه در فضای میان ستاره ای داخلش قرار دارند.

در همین حال، اخترشناسان اهل توسان انگلستان که به رصد سحابی سیاره نمایی در M86 ، کهکشان بیضوی غول پیکر دیگری در خوشه سنبله، مشغول بودند متوجه شدند که بیشتر آنها درخشان تر از آن اند که انتظار داشتند. پس از چند ماه برایشان روشن شد که این ها می بایست نسبت به بقیه بسیار نزدیک تر به زمین باشند – آنها می بایست در فضای میان کهکشانی قرار داشته باشند.

کمی بعد اخترشناسان موسسه تلسکوپ فضایی گزارش دادند که با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل حدود 600 ستاره غول سرخ (ستاره های پیری که هنوز موادشان را فوران نکرده اند یا منفجر نشده اند ) را در فضایی خالی در آسمان نزدیک M86 یافته اند

پس از اینکه اخترشناسان انگلیسی اعلام کردند که آنها هم ده سحابی سیاره نما در فضای میان کهکشانی خوشه کور، در گوشه ای دیگر از عالم یافته اند، دیگر شکی نبود که بی شمار ستاره های درخشان و بقایای تعداد بیشتری ستاره مرده در این بخش فضا پراکنده اند، البته این که دقیقا این مقدار بی شمار چقدر است هنوز مطمئن نیستیم.

رصد بخش های مختلفی از فضای میان کهکشانی خوشه سنبله نشان داده که جمعیت غول های سرخ و سحابی ها در بعضی قسمت ها کمتر از بخش های دیگر است. بنابراین، تخمین جمعیت کلی ستاره های میان کهکشانی در کل خوشه فقط بر اساس چند رصد محلی امکان پذیر نیست. افزون بر این، تخمین جمعیت همه انواع ستاره ها با شمارش غول های سرخ و سحابی های سیاره نما مثل این است که جمعیت شهری را از روی افراد پیر و سنگ قبرهای قبرستان شهر تخمین بزنیم. با این همه، اخترشناسان جمعیت ستاره های فضای میان کهکشانی یک خوشه از کهکشان ها را حدود 20 تا 100 درصد جمعیت ستاره های کهکشان های آن خوشه تخمین می زنند.

منبع :سایت نجوم ایران

رفته رفته ماده تاریک دیگر جایی برای پنهان‌شدن ندارد. دو مشاهده جدید از پرتوهای گاما حاکی از آن هستند که اگر ماده تاریک از ذراتی تشکیل شده باشد، این ذرات حداقل ۴۴ برابر پروتون جرم دارند.

ماده تاریک حدود ۸۰ درصد گیتی را تشکیل می‌دهد اما هنوز کسی مطمئن نیست این ماده از چه چیز ساخته شده است. اولین گزینه احتمال ذرات سنگین با برهم‌کنش‌های ضعیف هستند (WIMP)، ذراتی که در انفجار بزرگ تولید شده‌اند و از آن هنگام تا کنون با تجمع خود هسته‌های اولیه ساختارهای مختلفی نظیر کهکشان‌ها را تشکیل داده‌اند. فیزیکدانان از میزان ماده تاریک موجود در جهان آگاهند اما نمی‌دانند که هر یک از WIMP‌ها به تنهایی چقدر جرم دارد.

اما دو مشاهده جدید از پرتوهای گاما حاکی از آن هستند که اگر ماده تاریک از ذراتی تشکیل شده باشد، این ذرات حداقل ۴۴ برابر پروتون جرم دارند.

مشاهدات جدید با آزمایش‌های پیشین انجام‌شده روی زمین در تناقض هستند. نتایج این آزمایش‌ها نشان‌دهنده ذراتی با جرمی حدود ۱۱ برابر پروتون بودند. البته برخی پژوهشگران عقیده دارند این ذرات کم‌جرم هنوز جایی در نظریات مرتبط با ماده تاریک دارند.

یک راه برای یافتن جرم این ذرات این است که صبورانه منتظر برخورد یکی از آن‌ها با یکی از آشکارسازهای مدفون در اعماق زمین باشیم چرا که در این صورت اثر ایجاد شده با اثرات ناشی از ذرات عادی که از اعماق فضا بر زمین می‌بارند اشتباه نمی‌شود. بسیاری از این آشکارسازها هنوز ذره‌ای را تشخیص نداده‌اند اما سه عدد از آن‌ها که در اعماق معادنی در ایتالیا و آمریکا قرار دارند شواهدی دال بر تشخیص ذره‌ای با جرمی بین ۸ تا ۲۲ برابر جرم پروتون به دست داده‌اند.

روش دیگری که برای تشخیص این ذرات وجود دارد بررسی نوعی خاصی از تابش‌های گاما است که به هنگام برخورد دو WIMP تولید می‌شود. سال گذشته یکی از پژوهشگران آزمایشگاه فرمی در آمریکا به نام دن هوپر (Dan Hooper) با استفاده از داده‌های به دست‌آمده از تلسکوپ فضایی نشان داد که برخی از تابش‌هایی که از مرکز کهکشان راه شیری ساطع می‌شوند ممکن است از برخورد ذره‌هایی مشابه WIMP‌ها اما با جرمی کمتر ایجاد شده باشند.

اما اکنون نتایج پژوهش‌های انجام شده توسط دو گروه مستقل که روی مشاهدات تلسکوپ فضایی فرمی کار می‌کنند ذره‌ای با جرمی حداقل ۴۴ برابر جرم پروتون را به عنوان ذرات تشکیل‌دهنده ماده تاریک پیشنهاد می‌کند.

هر دو گروه ذکر شده به واکاوی پرتوهای گاما در کهکشان‌های اقماری کوتوله راه شیری پرداختند تا اثری از تابش‌های حاصل از برخورد ذرات ماده تاریک بیابند. علی رغم استفاده از دو روش آماری متفاوت برای حذف پرتوهای گامای تابیده از دیگر منابع، نظیر ابرنواختر‌ها و تپ‌اختر‌ها، هر دو گروه به نتیجه یکسانی رسیدند: هر نوع پرتوی گامای تابیده از ماده تاریک می‌بایست توسط برخورد ذراتی سنگین ایجاد شود. چرا که اگر ذرات تشکیل‌دهنده ماده تاریک سبک و کوچک بودند، می‌بایست تعداد زیادی از آن‌ها وجود داشته باشد تا تمام جرم ماده‌تاریک موجود در جهان را توجیه کند. در نتیجه می‌بایست تعداد زیادی برخورد بین این همه ذرات پیش بیاید که این به نوبه خود منجر به ایجاد مقادیر زیادی پرتوی گاما می‌شد، بسیار بیش از مقداری که امروزه مشاهده می‌کنیم. به گفته یکی از پژوهشگران پروژه: ‌ «اگر WIMP‌ها کوچک‌تر بودند می‌بایست آن‌ها را می‌یافتیم، که نیافته‌ایم. این دقیق‌ترین کرانی است که تا کنون روی جرم ذرات ماده تاریک به دست آورده‌ایم.»

البته به عقیده دکتر هوپر پژوهش‌های جدید لزوما به معنی حذف کامل ذرات سبک‌‌تر از لیست گزینه‌های احتمالی برای ماده تاریک نیست. چرا که در پژوهش‌های انجام شده مدلی به کار رفته است که در آن ماده تاریک تدریجا به انواع دیگری از ذرات نظیر کوارک‌های سنگین وامی‌پاشد (تجزیه می‌شود). به علاوه در این مدل‌ها ذرات ماده تاریک همیشه مستقل از دمای محیط با سرعت یکسانی حرکت می‌کنند. اما اگر در عالم واقع ماده تاریک به ذراتی تجزیه شود که تلسکوپ فضایی فرمی قادر به تشخصی آن‌ها نیست، یا اگر این ذرات در زمانی که کیهان جوان‌تر و داغ‌تر بود با سرعت بیشتری حرکت می‌کردند، در این صورت ذرات تشکیل‌دهنده ماده تاریک ممکن است حتی جرمی در حد ۱۱ برابر جرم پروتون نیز داشته باشند.

با همه این احوال، دکتر هوپر معتقد است نتایج پژوهش‌های اخیر از اهمیت فراوانی برخوردارند: «برای اولین بار ما در حال حذف مواردی هستیم که در لیست گزینه‌های احتمالی ماده تاریک از نظر تئوری قابل قبول هستند و مدل‌های جذابی محسوب می‌شوند. البته یک آزمایش به تنهایی نمی‌تواند همه مدل‌های احتمالی ماده تاریک را رد کند بلکه برای این منظور نیاز به روش‌های مختلف زیادی است».

مترجم: امیرحسام صلواتی

امروزه جستجو برای حیات در سیارات فراخورشیدی و یافتن زندگی در خارج از کره زمین به یکی از داغ ترین و مهمترین مباحث اخترشناسی تبدیل شده است. ما حقیقتاً در محدوده زمانیه بسیار مهمی برای تحقیق پیرامون سیارات فراخورشیدی قرار گرفته ایم. تنها 18 سال قبل بود که اولین سیاره در خارج از منظومه شمسی ما کشف شد و 15 سال قبل وجود یکی از آنها در اطراف ستاره میزبان به اثبات رسید.

علاوه بر این هر روزه نشانه های جدیدی از وجود اتمسفر و شرایط حیات در بسیاری از این سیارات بدست می آید که این نشانه ها با سرعت چشمگیری در حال افزایش می باشند. حجم این داده ها به اندازه ای زیاد است که اخترشناسان را قادر ساخته تا حتی درباره چگونگی تشکیل و پیدایش این سیارات نیز نظریات قابل قبول و استنتاج هایی را ارائه دهند. بطور کلی ، دو روش برای تشکیل سیارات وجود دارد. اولین روش از طریق بهم پیوستگی است که در آن ستاره و سیاره از فروپاشی گرانشی مستقل از یکدیگر تشکیل می شوند اما بحدی نزدیک هم هستند که نیروی جاذبه متقابل آنها را در مدار به هم می پیوندد.

دومین روش که منظومه شمسی ما نیز از همان طریق بوجود آمده است ، روش دایره ای (دیسک) است. در این روش ماده از یک دیسک باریک اطراف پیش ستاره متلاشی می شود تا سیاره را تشکیل دهد. هر یک از این فرایند ها مجموعه متفاوتی از پارامترها را دارند که اخترشناسان را قادر می سازد تا با برسی اثرات بجا مانده از آنها، به آن پی ببرند.

با اینحال بر اساس مقاله جدیدی که از 'هلموت ابت' از رصدخانه ملی 'کت پیک' به چاپ رسیده، چنین اظهار می نماید که با توجه به نمونه برداری های اولیه ما از پیدایش سیارات فراخورشیدی، پیدایش منظومه شمسی نمونه کمی عجیب و غریبی به نظر می رسد.

با توجه به میلیاردها میلیارد ستاره ای که در کهکشان های همسایه  و در خارج از کهکشان راه شیری وجود دارند و سیارات و قمرهایی فراوانی که در اطراف هر یک از این ستارگان در چرخشند، جهان محیطی سرشار از حیات به نظر می رسد. اینجا تنها مسئله زمان مطرح است. چه زمانی ما قادر به پیدا نمودن حیات فرازمینی خواهیم شد؟

در میان سیاره‌های فراخورشیدی نمونه‌های شگرفی دیده می‌شوند، برای نمونه سیاره‌ای مشابه به سیاره کوروت-۷بی (COROT-7b) در ۲۶۰ سال نوری از زمین وجود دارد که سرعت گردش آن به‌دور ستاره مادرش چنان بالاست که هر سال در این سیاره تنها سه روز به‌درازا می‌کشد.

دانشمندان بر این باورند که سیاره‌های بیشماری بوده یا هستند که توسط ستارهٔ خود فروبلعیده شده یا از مدار و منظومه خود به بیرون پرت شده و در فضا سرگردان گشته‌اند.

اولین پارامتری که این دو روش تشکیل را تمایز می دهد، همان گریز از مرکز می باشد.Abt برای ایجاد یک سطح پایه در مقایسه، ابتدا توزیع نیروی گریز از مرکز را برای 188 ستاره دوتایی طرح ریزی کرده و پس از آن ، آنرا با تنها سیستم شناخته شده ای که با همان طرح (منظومه شمسی ما) ، یعنی از طریق روش دیسک تشکیل شده است مقایسه می کند. این تحقیق نشان داد که اکثریت ستارگان دارای مداراتی با نیروی گریز از مرکز پایین می باشند، و با افزایش نیروی گریز از مرکز این درصد به آرامی کاهش می یابد. در منظومه شمسی ما که تنها یک سیاره در آن (پلوتو) نیروی گریز از مرکزی بزرگتر از 0.2 دارد ، این توزیع کاهش یافته و بسیار شیب دار خواهد بود. هنگامیکه Abt توزیع برای 379 سیاره را با نیروی گریز از مرکز شناخته شده ایجاد کرد، نتایج تقریباً همسانی در زمینه ستاره های دوتایی بدست آمد.

ستاره دوتایی به دو ستاره گفته می‌شود که به هم نزدیک هستند و به دور مرکز ثقلشان گردش می‌کنند. به ستاره کوچکتر ستاره همدم گفته می‌شود.تحقیقات جدید نشان می‌دهد درصد زیادی از ستارگان بخشی از یک سامانه حداقل دو ستاره‌ای هستند. ستارگان دوتایی در اخترفیزیک بسیار مهم هستند زیرا مدار آنها جرمشان را مشخص می‌کند.جرم بسیاری از ستارگان تکی از روی برون‌یابی جرم ستارگان دوتایی بدست می‌آید. ستاگان دوتایی با ستاره دوتایی نوری یکی نیستند, تفاوت آنها در این است که ستارگان دوتایی نوری از زمین نزدیک یکدیگر دیده می‌شوند ولی آنها هیچ اثر گرانشی بر یکدیگر ندارند.ستارگان دوتایی از روی طیف‌سنجی هم شناخته می‌شوند. اگر مدار حرکت این ستارگان در راستای دید زمین باشد آنها از طریق گرفت تشخیص داده خواهند شد.

به سامانه‌های بیشتر از دو ستاره ستاره چندتایی می‌گویند که فراوانی آن کم نیست.ستاره‌های دوتایی می‌توانند بین یکدیگر جرم تبادل کنند و تکامل یابند از معروفترین ستارگان دوتایی می‌توان به الغول(ستاره دوتایی گرفتی)شباهنگ و ماکیان ایکس یک(که همدم کوچکتر قویترین احتمال سیاهچاله است).

همچنین طرح مشابه ای برای نیم محور اصلی ستارگان دوتایی و منظومه شمسی ما ساخته شد. اینبار هم نتایج بدست آمده ، هنگامیکه این طرح برای سیارات فراخورشیدی شناخته شده ترسیم شد ، حاکی از توزیع مشابهی با سیستم های ستاره ای دوتایی جفت شده بود.

Abt همچنین وضعیت و جزئیات سیستم ها را نیز مورد بررسی قرار داد.سیستم های ستاره ای شامل سه ستاره است که بطور کلی شامل یک جفت ستاره در مدار دوتایی فشرده و سومین ستاره در مداری بسیار بزرگتر می باشند.

لفظ ستاره دوتایی از سال ۱۸۰۲ توسط سر ویلیام هرشل به کار رفت, در تعریف او آمده است, «یک ستاره دوتایی واقعی- متشکل از دو ستاره‌است به طوری که به یکدیگر را جذب می‌کنند».دو ستاره نزدیک به هم به طور تصادفی ستاره دوتایی نوری نام می‌گیرند, مشهورترین ستاره دوتایی نوری ستاره زتا خرس بزرگ است که در صورت فلکی خرس بزرگ قرار دارد. دوتایی‌های غیر واقعی را دوتایی نوری می‌گویند. با اختراع تلسکوپ ستارگان دوتایی بیشتری کشف شدند. هرشل, در ۱۷۸۰ میلادی,۷۰۰ سامانه دوتایی, و حدود ۵۰ سامانه که به نظرش بیشتر از دو ستاره دارند ثبت نمود.یک سامانه دوتایی واقعی، دو ستاره‌است که جاذبه گرانشی دارند.وقتی دو ستاره تفکیک می‌شوند که با بالابردن دقت تلسکوپ‌ها به اندازه کافی (در صورت لزوم از روش‌های اینترفرمتریک استفاده می‌شود) دو ستاره کاملا مجزا دیده شوند که به آنها دوتایی مرئی می‌گویند.

Abt با مقایسه نسبت چنین مدارهایی، فاصله گذاری مداری را تعیین کرده است.با این وجود وی به جای مقایسه ساده با منظومه شمسی ، موقعیت مشابه تشکیل ستاره های اطراف توده مرکزی کهکشان را مورد ملاحظه قرار داد و در این روش توزیع مشابهی را ایجاد کرد.در این مورد ، نتایج شگفت آور بودند و هر دو روش تشکیل ، نتایج یکسانی را حاصل کردند.

درنهایت،Abt میزان عناصر سنگین در حجیم ترین بدنه را نیز مورد ملاحظه قرار داد. کاملاً معلوم است که اکثر سیارات فراخورشیدی در اطراف ستارگانی یافت می شوند که دارای فلزات غنی می باشند. در حالیکه هیچ دلیلی برای تشکیل سیارات در دیسکی که نمیتواند در اطراف ستارگان باجرم بالا باشد وجود ندارد، داشتن یک ابر غنی فلزی که از آن برای تشکیل ستاره ها و سیاره ها استفاده می شود یه نیاز ضروری در مدل بهم پیوستگی است ( زیرا این امر منجر به سرعت بخشیدن به روند فروپاشی شده، و اجازه میدهد تا سیارات غول پیکر پیش از پراکندگی کامل ابر ،به طور کامل تشکیل شوند.) بنابراین ، این واقعیت که اکثریت قریب به اتفاق سیارات فراخورشیدی در اطراف ستارگان فلزی غنی وجود دارند از فرضیه بهم پیوستگی طرفداری می کند.

مجموع این اطلاعات ، چهار آزمایش برای تشکیل مدل ها را فراهم می سازد. مشاهدات کنونی در هر مورد چنین اظهار می کنند که اکثریت سیارات کشف شده در دوردستها از بهم پیوستگی تشکیل شده اند نه در یک دیسک. با این وجود ، Abt تاکید می کند که محدودیت در تجهیزات و ابزارآلات سنجش فعلی نیز می تواند در جهت گیری این گزارشات آماری تاثیرگذار باشند. چنانکه وی ذکر می کند ، اخترشناسان هنوز حساسیت سرعت شعاعی را برای کاوش سیستم های دیسکی مانند منظومه شمسی ندارند (بجز سیارات بزرگ مجزا مانند ژوپیتر در (5 AU. به همین منوال ، این نظریه به احتمال زیاد با قابل دسترس قرار گرفتن نسل جدیدی از ابزارآلات در آینده تغییر خواهد کرد. در حقیقت ، با پیشرفت ابزارآلات و در دسترس گرفتن نقشه های سه بعدی و رصد مستقیم انحرافات مداری در آینده، اخترشناسان قادر خواهند بود تا آزمایش دیگری نیز برای تعیین روشهای تشکیل بیافزایند.

 منبع : سایت نجوم ایران